Permalink

15

Kriskras door het bronnenbad

lucebert

Beter goed gejat dan slecht bedacht is een bekend adagium uit de reclamewereld. Een waarheid die alleen opgaat voor oplossingen die voldoende originaliteit laten zien om het uitgangspunt in de schaduw te zetten. Slecht gejat wijst meestal op een tekort aan eigen denkwerk en op minachting voor de bron. Deze week kwam ik Alles van waarde is weerloos, onder een bedrijfsnaam tegen. Momentje. Zo direct meer.

Natuurlijk, ik ben een kniesoor die zich druk maakt om zaken waar nog een enkeling belang aan hecht. Ik kwam die zaken drie keer tegen deze maand. Bijvoorbeeld dat Lao Tze wordt verwisseld als bron met Confucius of Benjamin Franklin, of met hedendaagse consultants. Historisch onjuist maar niet onbegrijpelijk. In 7000 jaar worden miljoenen quotes kriskras door het bronnenbad van de vergetelheid gehaald. Van wie was dat gezegde ook alweer? Menigeen denkt: Ach wat maakt het uit? Politici en reclamemakers houden van soundbites.

Dat Connie Palmen een uitspraak van John Cage zonder bronvermelding in Logboek van een onbarmhartig jaar vermeldt en zodoende de indruk wekt dat de zin van haarzelf afkomstig zou zijn, is minder begrijpelijk. Een filosofe zou beter moeten weten. En een uitspraak als: dat is een goede vraag, ik wil hem niet bederven met een antwoord, toewijzen aan de rechtmatige eigenaar. Een kwestie van eruditie en van egards.

scherpenzeel

Terug naar de zin onder de bedrijfsnaam. Op Facebook kwam ik deze week een foto tegen van een vuilniswagen van de firma Scherpenzeel. De afbeelding was gemaakt door een nietsvermoedende consultant die de foto op zijn tijdlijn postte. Hij vertelde bijna ruzie te hebben gekregen met de chauffeur van de truck bij het maken van de foto. Daarop volgden typische hedendaagse commentaren.

Ik deed een duit in het zakje door te melden dat de pay-off onder de bedrijfsnaam: Alles van waarde is weerloos een dichtregel is van Lucebert. En dat die regel jarenlang op de Blaak in Rotterdam als neonreclame op het dak van een verzekeraar heeft gestaan. Goede poëtische reclame die paste bij het bedrijf en recht en eer aandeed aan de maker. Ongetwijfeld voorzien van een leuke financiële tegemoetkoming. Die zin was de trots van Rotterdam. Dit niet.

Dat Scherpenzeel nu, binnen een wirwar aan woorden en betekenissen, die zin van Lucebert heeft geplaatst als pay-off, verstoort de aanwezige boodschappen. We lezen: vernietiging, advisering, bemiddeling, recycling, snippers, Utrecht en Amsterdam. De ingreep wordt op Facebook verdedigd door een Client Services Director die werkzaam was voor het bedrijf tot 2005. En stelt dat de regel goed gevallen is bij de doelgroep en dat het vernietigen van waardevolle data een serieuze zaak is. Alsof onnadenkendheid een argument is voor jatwerk.

Een andere commentator vindt het feit dat het gebruiken van teksten zonder bronvermelding aan de lopende band gebeurt voldoende reden om het tot de gewoonste zaak van de wereld te bestempelen. Niets mis mee? … Dacht het wel. Iemand heeft hier zijn huiswerk niet gedaan, is naïef of heeft geen moraal. Alle drie in-een kan ook. De moeder van creatieve doodzonden heet onverschilligheid.

Citeren is populair, citaatrecht zelden. Citeren is auteursrechtelijk een andere handeling dan een bestaande zin gebruiken als pay-off. Dat laatste is in dit geval een vorm van plagiaat. Zonder toestemming is dat ongebruikelijk. Onze Client Services Director is niet bang voor juristen en ach… Lucebert die zou zich er niet druk over maken. Toch?

Jammer eigenlijk dat hij deze actie niet zelf bedacht heeft. Dat dit idee niet uit zijn eigen koker komt. Zegt hij achteraf. Wees maar blij voeg ik toe als hekkensluiter… En nu maar hopen voor Scherpenzeel dat Aegon niet moeilijk gaat doen over rechten. Want wat is weerloos? Wat is waarde?

Gerelateerde artikelen

Weg met het gemak: op zoek naar de originaliteit met 43 tips uit ‘Een Idee AUB’ van Erik Kessels | Inspiratie of Plagiaat | Adformatie neemt discussie over | Je moet er alleen even opkomen | Alles wat je altijd wilde weten over verleidelijk schrijven, maar nooit durfde te vragen… | Een hapering in de communicatie

15 Reacties

  1. Mwah. Iedereen in Nederland kent deze zin toch? Hij is algemeen eigendom.

    Je hebt een letter en je hebt een geest. Vinnik.

    Dus Aegon mag onze vaderlandse poëzie wel opkopen en een goudeerlijke vuilvernietiger mag hem niet jatten?

    (op een vuilniswagen is het citaat eigenlijk veel meer van toepassing)

    • Klopt, in zekere zin… wel… maar toch, luister maar:

      In Rotterdam hebben ze sinds 25 jaar op de vuilniswagens een project met gedichten dat Roteb en Poetry International samen vorm hebben gegeven: http://woutervanheiningen.wordpress.com/tag/roteb/ Je vindt er veel over op internet. http://goo.gl/XhmHHt of http://www.flickr.com/search/?q=roteb+poezie Die Aegon actie zit ook in die sfeer en komt ook uit die tijd. De oprichting van Poetry International. Dat vind ik kloppen.

      Voor mij heeft dit te maken met originaliteit en met wortels, dat wil zeggen … wie het eerst komt, wie echt iets durft te vinden, wie zich echt hard maakt voor iets … mag het zeggen. Bovendien, het gaat ook om de uitwerking. Vinnik. ;-)

      In mijn optiek heeft die goudeerlijke vuilverwerker uit Utrecht en Amsterdam er geen statement van gemaakt. Het is meer iets van laten we eens wat proberen. Dat is pronken met andermans veren zonder dat er een echte bedoeling achter zit, behalve willen opvallen. Gaan we zo om met algemeen eigendom? Valt wel op natuurlijk… :-D

      Soms geloof ik er in / of bijna / of niet / of helemaal niet

    • Waarschijnlijk is er ook niet ‘echt’ over nagedacht. Het is meer iets van laten we eens wat proberen. Althans zo komt het op mij over… of … Het zou kunnen / of bijna / of niet / of helemaal niet

Geef een reactie

Verplichte velden zijn gemarkeerd met een *.