Permalink

0

Net als in de stripverhalen


Bas Haring is filosoof: Reclames spiegelen naar het schijnt een soort van ideaalbeeld voor: werelden met gelukkige gezinnen die over het strand achter een hond aanrennen en thuis aangekomen slankmakende boter op hun boterham smeren; en werelden waarin gezonde oude dametjes volgens eeuwenoud recept en in koperen ketels, Italiaanse pastasaus bereiden.

Het zijn altijd heerlijke ongedwongen werelden: de Italiaanse dametjes nemen rustig de tijd voor hun sausen; er zijn nooit files, en men gaat op de fiets naar het werk.

Jammer genoeg bestaat die wereld niet. De marges voor pastasausen zijn dermate laag dat het me niets zou verbazen wanneer men óf overweegt het productieproces volledig te automatiseren; óf overweegt de boel te verhuizen naar lagelonenlanden als Polen of Taiwan. (*) In Nederland staan er wel files; en bovendien is het gros van de beroepsbevolking minstens één keer overspannen tijdens zijn of haar carrière. Maar zullen we ooit die ideale wereld bereiken: de ideale wereld waarin mensen niet te hard werken, maar precies voldoende; tijd hebben om over het strand te rennen; en de wereld waarin pastasausen gemaakt worden door oude vrouwtjes?

Als het aan topmanagers uit het Nederlandse bedrijfsleven ligt bereiken we die wereld nooit. Onlangs hoorde ik een directeur van Unilever beweren dat we nog harder en nog competitiever moesten gaan werken. Kinderen moesten van jongs-af-aan reeds ingepeperd worden dat de wereld één groot gladiatorengevecht is en dat er slechts één manier is om te overleven: beter zijn dan de rest. Harder werken, slimmer zijn, en minder slapen. Dat was zijn devies – en zelfs voor kinderen dus.

Maar voor wie zouden we dat doen? Wie heeft er profijt van wanneer ik nog harder ga werken; en wanneer ik mijn (niet-bestaande) kinderen aanspoor hetzelfde te gaan doen? Ik in ieder geval niet: ik wil over het strand kunnen rennen en op de fiets naar het werk. Wij met z‘n allen; die hebben profijt van al dat harde werken. Maar het zich over de kop werkende individu niet.

Een beetje slimme medisch specialist bijvoorbeeld werkt zo‘n 20 uur per week; levert voldoende geld op, en bovendien een boel vrije tijd. Maar dat willen we niet: goede specialisten zijn zeldzaam, maar wel noodzakelijk – zonder specialisten gaan er mensen dood. Dus vertellen we de specialist dat hij meer wil; dat hij ongelukkig is als hij slechts 20 uur per week zou werken. Slechts met een grotere auto en een tweede huis in Frankrijk kan een ware specialist gelukkig zijn, en dus gaat hij of zij weer aan de slag. En wij maar lachen: we hebben de specialist waar we ‘m hebben willen, en bovendien slechts in ruil voor iets onbenulligs als een auto.

In diverse branches – advocatuur, advies – kun je na jaren je de pleuris te werken partner worden. Dan mag je bij wijze van spreken in een grote leren fauteuil zitten met een sigaar en een glas whisky, en stroomt het geld binnen. Zit je eenmaal in die stoel dan valt ‘ie waarschijnlijk een beetje tegen. Kom je tot de ontdekking dat het helemaal niet om die stoel te doen was maar om die jaren ervoor. Die jaren dat je beste van je leven gegeven hebt, voor wat eigenlijk? Voor die stomme stoel?

Zoals de hond die in stripverhalen achter een vette worst aanrent en daarbij een karretje vooruit trekt. Die – als hij uiteindelijk ‘s avonds de worst op mag eten – zich realiseert dat het allemaal niet om de worst te doen was, maar om zijn rennen.

Zullen wij ooit het ideaalbeeld uit de reclames bereiken? Het ideaalbeeld van de wereld waarin het prettig toeven is. Natuurlijk niet. En zeker niet wanneer we naar de directeur van Unilever luisteren – die nota bene van dat soort reclames maakt.

Dit was Een Vette Worst, een Column van Bas Haring. Deze week verscheen het nieuwe boek van Bas Haring, dat het thema Succesvol Leven tussen aanhalingstekens plaatst: Voor een echt succesvol leven. Een pleidooi voor het onsuccesvolle leven. Een uitgave bij Nijgh & van Ditmar in Nederland en Houtekiet in Vlaanderen.

(*) De pastasausmakers van Bertolli protesteerden tegen de oude dametjesfilms omdat ze zó gemoderniseerd zijn dat ze zelf niets met die nostalgische voorstelling van zaken kunnen, maar het verkoopt natuurlijk wel (sex sells)…

Meer Haring: De Stofkast (Podcast) | De Universiteit | Waarom luister ik naar een pak melk? over gehoorzaamheid en instructies | De Haringsite van de RVU | Het boek bij de uitgever

Geef een reactie

Verplichte velden zijn gemarkeerd met een *.